X

امامت در قرآن کریم

معنای لغوی امام
واژه امامت در عربی مصدر فعل (أمًّ) بوده و امام به کسی اطلاق میشود که گروهى به او اقتدا کرده باشند. جمع کلمه امام، ائمه می باشد.
ابن منظور(یکی از دانشمندان بزرگ لغوی و ادیب) در این باره می گوید: امام به کسی می گویند که منتخب گروهی از مردم باشد چه آن گروه هدایت شده و یا گمراه باشند.
متکلمان اسلامی برای امامت تعاریف و نظرات متنوعی را ذکر نموده اند که در این نوشتار به چند مورد اشاره می کنیم :
۱)نسفی {درکتاب شرح عقاید} امامت را اینگونه معرفی می کند: امام در نگهداری دین ، جانشین پیامبر است، پس بر تمام امت واجب است که از ایشان پیروی کنند.
۲)صاحب کتاب المواقف می گوید: امامت همان جانشینی پیامبر اکرم (ص) در نگهداری دین است و بر همه مردم واجب است که از ایشان پیروی کنند.
۳)ولی ابن خلدون می گوید : در حقیقت امامت خلافت پیامبر در نگهداری دین و سیاست دنیا است.
۴)محقق حلی {رحمه الله} در کتاب {شرح الباب الحادی العشر} در فصل امامت، می گوید: کل امور دینی و دنیا به عهده شخصی می شود که نمایندگی و جانشینی از طرف پیامبر را دارد.
ذکر امامت در آیات قرآن کریم
در قرآن کریم نیز به مساله امامت از زوایای مختلف پرداخته شده است. هم اکنون به صورت مختصر به شرح چند آیه از قرآن کریم در باب امامت می پردازیم :
۱ : خداوند در سوره بقره آیه ۱۲۴میفرماید :
(وَإِذِ ابْتَلَى إِبْرَاهِیمَ رَبُّهُ بِکَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قَالَ إِنِّی جَاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِمَامًا قَالَ وَمِنْ ذُرِّیَّتِی قَالَ لَا یَنَالُ عَهْدِی الظَّالِمِینَ) هنگامى که خداوند، ابراهیم را با وسایل گوناگونى آزمود. و او به خوبى از عهده این آزمایشها برآمد. خداوند به او فرمود: «من تو را امام و پیشواى مردم قرار دادم» ابراهیم عرض کرد: «از فرزندان ونسل من (نیز امامانى قرار بده)» خداوند فرمود: «پیمان من، به ستمکاران نمى‏رسد (و تنها آن دسته از فرزندان تو که پاک و معصوم باشند، شایسته این مقامند)».
این آیه بیانگر آن است که :
اولا: حضرت ابراهیم در ابتدا و قبل از تولد فرزندانش منصب نبوت را داشت (الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی وَهَبَ لِی عَلَى الْکِبَرِ إِسْمَاعِیلَ وَإِسْحَاقَ) و در سنین پیری خداوند بشارت اولاد را به ایشان داد (قَالَتْ یَا وَیْلَتَى ءَأَلِدُ وَأَنَا عَجُوزٌ وَهَذَا بَعْلِی شَیْخاً إِنَّ هَذَا لَشَیْءٌ عَجِیبٌ).
ثانیا: حضرت ابراهیم بعد از اینکه دارای فرزندان شد به منصب امامت برگزیده شد، به همین دلیل او امامت و جانشینی را برای فرزندانش از خدا درخواست نمود.
از این آیه معلوم می شود که امامت پیمانی است از سوی خدای سبحان. خداوند هر بنده ای را که شایسته بداند این مقام را به او می دهد و این منصب از سوی هیچ شخص و یا شورایی تعیین نمی شود .
نکته بعدی این است که امامت به ظالمین داده نمی شود (قَالَ وَمِنْ ذُرِّیَّتِی قَالَ لَا یَنَالُ عَهْدِی الظَّالِمِینَ) (سوره بقره آیه ۱۲۴) ابراهیم عرض کرد: «از فرزندان من (نیز امامانى قرار بده)، خداوند فرمود: «پیمان من، به ستمکاران نمى‏رسد (و تنها آن دسته از فرزندان تو که پاک و معصوم باشند، شایسته این مقامند).
۲ : خداوند متعال در سوره سجده آیه ۲۴ میفرمایند :
وَجَعَلْنَا مِنْهُمْ أَئِمَّةً یَهْدُونَ بِأَمْرِنَا لَمَّا صَبَرُوا وَکَانُوا بِآَیَاتِنَا یُوقِنُونَ
و از آنان امامان (و پیشوایانى) قرار دادیم که به فرمان ما (مردم را) هدایت مى‏کردند; چون شکیبایى نمودند، و به آیات ما یقین داشتند.
این آیه شریفه نیز به چند نکته در باب امامت اشاره دارد.
اولا: امامت یک مقام الهی است که از سوی خدا تعیین شده و هیچ انسان و شورایی در این امر دخالتی ندارد.
دوما: در حقیقت وظیفه امام هدایت مردم به دستور خدای سبحان است.
سوما: از صفات امام که به این مقام الهی دست یافته ، صبر و یقین است.

۳ : خداوند درسوره بقره آیه ۳۰ نیز می فرمایند :
وَإِذْ قَالَ رَبُّکَ لِلْمَلائِکَةِ إِنّی جَاعِلٌ فِی الأرْضِ خَلِیفَةً قَالُوا أَتَجْعَلُ فِیهَا مَن یُفْسِدُ فِیهَا وَیَسْفِکُ الدِّمَاءَ وَنَحْنُ نُسَبّحُ بِحَمْدِکَ وَنُقَدّسُ لَکَ قَالَ إِنّی أَعْلَمُ مَا لا تعلمون. پروردگارت به فرشتگان گفت: «من در روى زمین، جانشینى ( نماینده‏اى) قرار خواهم داد.» فرشتگان گفتند: «پروردگارا »آیا کسى را در آن قرار مى ‏دهى که فساد و خونریزى کند؟ در حالیکه ما تسبیح و حمد تو را بجا آورده و تو را تقدیس مى‏کنیم .پروردگار فرمود: من حقایقى را مى‏دانم که شما نمى‏دانید.
این آیه شریفه نیز بیانگر دو مورد است:
اولا: جانشینی در همه زمانها است ، و بنا به فرموده خداوند فعل {جاعل} در این آیه معنای استمرار و مستمر بودن را دارد.
دوما: این جانشینی ویژه یک انسان عادی نیست بلکه به گونه ای است که خداوند می فرماید: (هُوَ الَّذِی جَعَلَکُمْ خَلائِفَ فِی الأرْضِ فَمَن کَفَرَ فَعَلَیْهِ کُفْرُهُ) اوست که شما را جانشینانى در زمین قرار داد; هر کس کافر شود، کفر او به زیان خودش خواهد بود،
و در آیاتی که ذکر می شود ثابت می کند که این برگزیده روی زمین مستحق خلافت و جانشینی الهی است. قرآن کریم می فرماید: (وَعَلَّمَ آدَمَ الأسْمَاءَ کُلَّهَا) سپس علم (علم اسرار آفرینش و نامگذارى موجودات) را همگى به آدم آموخت. و پس از آن امام واسطه بین خدا و ملائک شد (یَا آدَمُ أَنبِئْهُم بِأَسْمَائِهِمْ) فرمود: «اى آدم، آنان را از اسامى (و اسرار) آنان آگاه کن .
درپایان چند نکته را متذکر میشویم :
امامت مقام و پیمانی از سوی خدای سبحان به بندگان شایسته میباشد.
وظیفه امام هدایت مردم به دستور خدای سبحان است.
مطابق آیه ۱۲۴ سوره بقره منصب امامت مخصوص کسانی است که از هرگونه ظلم و ستم مبرا هستند.

ارسال این مطلب به صفحه شخصی خود در : لينکام | نت ايران | لينک پد | ايميل | دنبالر | هم ميهن | فيسنما | کلوب | افسران | توییتر | فیس بوک | گوگل پلاس |

ارسال دیدگاه